Stichting voor bijzonder primair en voortgezet onderwijs in de regio Haaglanden
LUCAS ACADEMIE

Lucas Boekenclub boekresencie 'Slim, maar...'

Boeiende gesprekken en verrassende inzichten: dat kenmerkt de bijeenkomsten van de Lucas Boekenclub. Minimaal 4 keer per jaar komen zo’n 12 enthousiaste lezers bij elkaar om voor een boekbespreking. Een ding is zeker: dit is een club die de naam 'Leer'-netwerk eer aan doet!

 

Slim, maar… (maart 2019)

Cover Slim maar Peg Dawson

Begin maart verzamelden de lezers van de Lucas Boekenclub zich op SBO Het Avontuur voor de tweede boekbespreking van het jaar. Tijdens deze tweede bijeenkomst staat het boek ‘Slim, maar…’ van Peg Dawson en Richard Guare centraal. De subtitel van het boek luidt ’Help kinderen hun talenten benutten door hun executieve functies te versterken’. Een boek gericht op ouders maar dat ook de aanwezige professionals deze avond op SBO Het Avontuur handvatten blijkt te bieden.

 

Vaardigheden uit de 21e eeuw

Voordat de boekbespreking begint opent Stephan Ligtvoet van SBO het Avontuur de bijeenkomst met een korte presentatie over ‘Kraak de Klas’. Kraak de klas is een escaperoom, in de klas, en is door Stephan zelf ontwikkeld. Tijdens deze lessen trainen de leerlingen verschillende vaardigheden, zoals samenwerken, werken onder tijdsdruk, en om oplossingsgericht te werken. Dit noemen we ook wel 21st century skills: vaardigheden die de toekomstige wereldburger nodig heeft. En dat blijkt een mooi opstapje naar het bespreken van het boek ‘Slim, maar…’. In het boek worden precies die vaardigheden beschreven die belangrijk blijken voor het ontwikkelen van de executieve functies bij kinderen.

 

 

Executieve functies

Wat zijn executieve functies dan precies? Het zijn de functies in je brein die het mogelijk maken dat je rationele beslissingen neemt, impulsen beheerst en kunt focussen op wat belangrijk is. Na het bespreken van de executieve functies uit het boek zijn de Lucas Boekenclub-lezers op zoek gegaan naar hun éigen zwakke en sterke executieve functies.

 

De 11 vaardigheden uit ‘Slim, maar…’:

  1. Respons-inhibitie: nadenken voordat je iets doet.
  2. Werkgeheugen: informatie in je geheugen houden bij het uitvoeren van complexe taken.
  3. Emotieregulatie: emoties reguleren om doelen te behalen of gedrag te controleren.
  4. Volgehouden aandacht: aandachtig blijven, ondanks afleiding.
  5. Taakinitiatie: op tijd en efficiënt aan een taak beginnen.
  6. Planning/prioritering: een plan maken en beslissen wat belangrijk is.
  7. Organisatie: informatie en materialen ordenen.
  8. Timemanagement: tijd inschatten, verdelen en deadlines halen.
  9. Doelgericht gedrag: doelen formuleren en realiseren zonder je te laten afschrikken.
  10. Flexibiliteit: flexibel omgaan met veranderingen en tegenslag.
  11. Metacognitie: een stapje terug doen om jezelf en de situatie te overzien en te evalueren.

 

Snelle kennismaking

Vervolgens zijn leden met een bepaalde sterk ontwikkelde executieve functie gekoppeld aan leden die op diezelfde functie zwakker scoorden. In snelle kennismakingsrondes, ‘speeddates’, zijn deze leden hierover met elkaar in gesprek gegaan. Dat leidde tot mooie gesprekken waarin ervaringen en goedbedoelde adviezen zijn gedeeld met elkaar.

 

Praktijkvoorbeelden

Het boek is praktisch ingestoken. In drie delen krijg je als lezer inzicht in de oorzaken van minder goed ontwikkelde executieve functies, hoe je kinderen daarbij kunt helpen en hoe je met elk van de afzonderlijke functie aan de slag kunt gaan. Na een aantal tips uit het boek te hebben besproken zijn de lezers in groepjes van 4 uiteen gegaan om een specifieke hulpvraag uit de praktijk te bespreken. Het met elkaar hierover in gesprek gaan leidde ook deze ronde van de bijeenkomst weer tot zinvolle gesprekken waarin praktische tips met elkaar zijn gedeeld.

 

Om te onthouden: tips voor het ontwikkelen van executieve functies bij kinderen

Bij het ontwikkelen van de executieve functie gelden de volgende principes:

  1. Een vaardigheid aanleren is beter dan afwachten of het kind het vanzelf leert.
  2. Houd rekening met het ontwikkelingsniveau van het kind.
  3. Ga van buiten naar binnen. Begin dus met iets dat buiten het kind is en trek je geleidelijk terug als de vaardigheid geïnternaliseerd is.
  4. Bij het veranderen van externe factoren gaat het om de omgeving, de taak of de interactie. 
  5. Gebruik de intrinsieke motivatie van het kind om iets te leren beheersen. 
  6. Zorg dat taken passen bij het inspanningsvermogen van het kind.
  7. Zorg voor aanmoediging.
  8. Geef het kind precies genoeg steun om succes te behalen. 
  9. Steun net zo lang totdat het kind succes heeft.
  10. Als je stopt met steun en beloningen, doe dat geleidelijk en niet abrupt.

 

Tot slot: vuistregels

Beperk je tot het noodzakelijkste. Leer de principes die aan effectieve strategieën ten grondslag liggen. En pak specifieke, dagelijkse activiteiten aan. Pak daarna specifieke zwakke executieve functies aan.

 

 

Dit verslag is gemaakt door Miranda Langeveld en Ineke de Water, beiden intern begeleider op SBO Het Avontuur,  een school voor kinderen met specifieke behoeften op didactisch en pedagogisch gebied in Den Haag.

 

Ook geïnteresseerd in de Lucas Boekenclub? Mail Loesje van der Geer, de Lucas Boekenclub-netwerktrekker.

 

Lees hier ook de boekrecensie over 'Het hele kind, het hele brein of de boekrecensie van 'Kinderen bewust (op)voeden'. Of kijk hier voor een overzicht van aankomende bijeenkomsten van de Lucas Boekenclub.